Vijf vragen aan... Willemijn Scheeren

Bij LVSC staan leren, reflecteren en professioneel handelen centraal. Dat kan alleen in een psychosociaal veilige omgeving waarin leden en medewerkers zich vrij voelen om zich uit te spreken en zich open te stellen. Een onafhankelijke vertrouwenspersoon is daarbij belangrijk. Voor LVSC vervult Willemijn Scheeren die rol. Zij begeleidt en ondersteunt leden en medewerkers bij vragen of situaties rondom ongewenste omgangsvormen en integriteitsvraagstukken. Willemijn is aangesloten bij de Landelijke Vereniging voor Vertrouwenspersonen (LVV).

Waarom zet jij je in als vertrouwenspersoon voor LVSC?
‘Mijn betrokkenheid bij LVSC gaat terug tot de periode dat ik zelf lid was. Tegenwoordig ben ik dat bewust niet meer, zodat ik mijn rol volledig onafhankelijk kan vervullen. Wat mij aanspreekt, is het mensgerichte karakter van de vereniging. Alle leden, professioneel begeleiders, werken intensief met mensen, persoonlijke ontwikkeling en reflectie. Binnen de vereniging wordt daarnaast ingezet op samenwerking en leren van en met elkaar. Dit kan niet zonder openheid, gelijkwaardigheid, vertrouwen en respectvolle omgang met elkaar.’ Ook de adviesrol motiveert me. Als vertrouwenspersoon herken ik vanuit meldingen eventuele knelpunten en patronen. Dat wat ik signaleer geef ik geanonimiseerd terug aan het bestuur. Op basis hiervan geef ik advies ten aanzien van mogelijke interventies om de psychosociale veiligheid binnen LVSC te waarborgen dan wel te optimaliseren. Het is fijn dat ik ervaar dat dit door het bestuur van LVSC serieus wordt opgepakt.’

Wat doet een vertrouwenspersoon wel en juist niet?
‘Leden en medewerkers kunnen bij mij terecht met vragen of meldingen over ongewenste omgangsvormen, zoals pesten, intimidatie, discriminatie, agressie of seksuele intimidatie, en over integriteitsvraagstukken. Mijn rol begint met luisteren. Samen onderzoeken we wat er speelt, welke eventuele vervolgstappen er zijn en welke gevolgen deze kunnen hebben. Ik doe niet aan waarheidsvinding en geef geen advies. Ik help de melder zelf een keuze te maken ten aanzien van een mogelijke vervolgstap.

Belangrijke waarden in mijn werk zijn integriteit, onafhankelijkheid, toegankelijkheid, vertrouwelijkheid en professionaliteit. Niet iedere kwestie hoort bij de vertrouwenspersoon. Een arbeidsconflict vraagt om een andere route. Ook klachten van klanten over een begeleider vallen niet onder mijn verantwoordelijkheid; daarvoor bestaan binnen LVSC andere procedures.’

Wanneer zou je leden of medewerkers aanraden contact op te nemen?
‘Juist als je twijfelt. Je hoeft niet zeker te weten of jouw vraag bij de vertrouwenspersoon thuishoort. Soms helpt het al om je verhaal te delen met een onafhankelijke sparringpartner. Ik kijk samen met de melder welke route passend is. Daarbij staat de informele weg voorop. Vaak begint verandering met een gesprek. Bewustwording speelt daarin een belangrijke rol. Mensen realiseren zich niet altijd wat hun gedrag bij een ander teweegbrengt. Pas als een gesprek onvoldoende mogelijkheden biedt, komen formele stappen in beeld, bijvoorbeeld het indienen van een klacht.’

Wat vraagt sociale en psychologische veiligheid van een beroepsvereniging?
‘Veiligheid begint bij preventie. Een open cultuur ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om respectvolle communicatie, bewustzijn van machtsverhoudingen en ruimte voor verschillende perspectieven. Binnen een beroepsvereniging kunnen verschillen in ervaring, expertise of positie een rol spelen, bijvoorbeeld in de relatie tussen een leersupervisor en een student. Juist dan is het belangrijk dat mensen zich vrij voelen om vragen, twijfels of zorgen bespreekbaar te maken. Mensen moeten zich ook kwetsbaar kunnen opstellen. Je kunt deskundig zijn en toch geraakt worden of ergens mee worstelen. Het open gesprek blijft daarbij de belangrijkste voorwaarde: elkaar willen horen, ook als je van mening verschilt.’

Wat hoop je dat leden of medewerkers meenemen uit een gesprek?
‘Dat ze zich gehoord voelen. Niet omdat ik oordeel of een waarheid vaststel, maar omdat er ruimte ontstaat om samen te ontrafelen wat er werkelijk speelt. Het doel is dat mensen meer helderheid en perspectief krijgen. Welke behoeften staan onder druk? Welke mogelijkheden zijn er? Welke stap past nu? Soms is één gesprek voldoende, soms zijn meerdere gesprekken nodig. Als iemand zich na afloop gehoord voelt, meer inzicht heeft in wat er speelt en weer perspectief ziet op een volgende stap, dan heeft het gesprek zijn waarde gehad.’